Kekik Mevsimi

Kekigin latince ismi Thymus serpyllum L.’dır.

Buradaki “thymus” kelimesi Latincede, guc, kuvvet anlamlarına gelir ve kekigin onemli bir ozelligini ifade eder.

Tur ismini tanımlayan “serpyllum” ise, “serpere”den turemis olup surunmek manasına gelir. Bitkinin adeta toprakta surunerek yayılmasını tarif eder.

Anadolu’da bolgeden bolgeye degisen ve bitkideki tur veya varyete seklindeki farklılıkları gosteren mahalli isimlerin bazıları sunlardır:

bilyal kekik (Izmir kekigi)
kara kekik (Istanbul kekigi);
toka kekigi (Sutceler kekigi, yayla kekigi);
beyaz kekik (Alanya kekigi);
dag kekigi (Suriye kekigi);
Ispanyol kekigi;
sivri kekik
Trabzon kekigi…

Kokleri kucuk, govdesi odunsu olan kekigin topraktan 10-20 cm yuksekliginde, dort taraf?ndan ince dallar c?kar. Kekigin yapraklar?, kars?l?kl? dizilmis, 5-15 mm uzunluga sahip, k?sa sapl? ve ovald?r. Mikroskopla bak?ld?g?nda, yaprag?n zemininde kekik yag?n? salg?layan bezler gorulur.

Dallar?n?n ucunda kure sekilli, hos kokulu, koyu erguvan renk veya ac?k k?rm?z? renkte cicekleri vard?r. Haziran-eylul aylar? aras? cicek acar. Meyvelerinin icinde kucuk, yuvarlak tohumlar bulunur.

Akdeniz’e has bir bitki olan kekik, ball?babagiller (Labiatae) familyas?na mensup uzun omurlu bir bitkidir.

Bu gruba ait bilinen en eski kekik turu bahce kekigidir (Tymus vulgaria).

Tabiat eczahanesinde kekige, tarla kenarlar?nda, yol ve orman k?y?lar?nda, kumsallarda, 4.500 m yukseklige varan kayal?k arazilerin kurak ve gunesli bolgelerinde rastlan?r. Bu bitkinin zirai uretimi, hususi sartlarda cimlendirilmis fideleriyle veya tabiattan kokleriyle al?n?p bahceye dikilmesi yoluyla yap?l?r.

Gunesli havalar? seven, suya cok az ihtiyac duyan kekik, yuksek dag ve tepelik alanlardan hoslan?r.

Bitkinin tamam?, haziran-eylul aras?nda toplan?r; yerden yaklas?k 3-5 cm yukseklikten kesilir, dallar? ayr?l?r, yaprak ve cicekleri kopar?l?r ve havadar bir yerde ya kurutulur veya kekik suyu ve yag? yap?lmak uzere islenir.

Ulkemizde bu bitkiden elde edilen urunler ic ve d?s pazarlarda sat?lmakta ve bircok insan?m?z?n gecim kaynag?n? olusturmaktad?r. Isparta ve Antalya yorelerinde, tecrubeli ureticiler hasat mevsimi olarak eylul baslar?n? tercih ederler. Cunku bitki bu donemde tamamen ciceklenir ve ucucu yag bak?m?ndan istenen k?vama ulas?r. Erken yap?lan hasatta ise, bu ozellikler olmaz.

<strong>Sifa vesilesi kimyevi maddeler
</strong>
Kekik, tarih boyunca degisik maksatlarla kullan?lagelmistir. Eski M?s?rl?lar mumyalama isleminde mantar ve bakteri gibi mikroorganizma uremesine kars? kekigi kullan?rlard?.

Gunumuzdeki ileri teknolojik metotlarla yap?lan arast?rmalarda, kekigin yaprak ve ciceklerinde timol, simol, karkavoldan olusan yuksek miktarda ucucu yag, ayr?ca saponin, fenolik bilesikler (ac? madde), demir ve kalsiyum tuzlar? bulundugu tespit edilmistir.

Kekige t?bbi olarak, iltihap giderici, agr? dindirici, balgam sokturucu, guclendirici, ferahlat?c?, immun sistemi takviye edici, dezenfekte edici ve hazm? kolaylast?r?c? ozellikler verilmistir.

Bat? dunyas?nda “fakirlerin antibiyotigi” olarak bilinen kekigin, hastal?ga sebep olan mikroorganizmalar? ve virusleri oldurucu vasf?, uzun sureden beri bilinmektedir.

<strong>Kekigin kullan?ld?g? yerler
</strong>
Kekik, baharat ve cesni olarak ozellikle corbalar?, et yemeklerini, salatalar? lezzetlendirmek ve eti terbiye etmek icin mutfaklarda bulundurulur.

Kurutulmus kekik yaprag? ve ciceklerinden haz?rlanm?s kekik cay?yla taze yaprak ve ciceklerinden haz?rlanan kekik yag?, nezle, bronsit, bogmaca, ses k?s?kl?g?, grip, usutme, ast?m, idrar yolu enfeksiyonlar?, kans?zl?k, sinir bozuklugu (nevrasteni), bas agr?s? ve strese kars? kullan?l?r.

Kokusu uyar?c? ve istah ac?c?d?r. Kekik yag? ayr?ca, romatizma, gut, kas ve eklem agr?lar?na kars? da faydal?d?r.

Ayr?ca karacigerin safra sentezini artt?r?c? ve bag?rsak paraziti dusurucu hususiyetleri de bilinmektedir. Yukar?da sozu edilen sikayetlerden herhangi biri goruldugunde, kekik yag? gunde bir kesme seker uzerine 2-3 damla damlat?larak al?n?r.

Antiseptik hususiyetinden dolay?, seyreltilmis kekik yag?, yara ve bit temizlemede, yan?k ve morluklar?n tedavisinde kullan?l?r. As?r? dozda kekik yag? kullan?m?, tiroit bezinin as?r? cal?smas?na (hipertiroid) sebep olabilir.

Osmanl?’dan bu yana sifal? oldugu bilinen kekik, halk aras?nda yayg?n bir sekilde kullan?l?r.Kekik suyu ozellikle mide-bag?rsak rahats?zl?klar?nda bir miktar su ile veya sade olarak bir cay bardag? al?n?r.

Bu tarz bir kullan?m safra salg?lamas?n? art?rarak hazm? kolaylast?r?r ve sifal? etkisi gorulur. Bag?s?kl?k sistemi % 80 oran?nda bag?rsaklar uzerinden duzenlendiginden, kekik suyunun bu sistemin duzenli cal?smas?na da katk?da bulundugu belirtilmektedir.

Apse ve dis eti iltihaplanmalar?nda gargara olarak kullan?ld?g?nda fayda gorulur. Gastrit ve mesane enfeksiyonlar?nda antiseptik ve antibiyotik tesir gosterir. Kekik suyu ile yap?lan banyo, eklem agr?lar?n?n tedavisinde ve zay?f bunyeli cocuklar?n gelisiminde yararl?d?r.

<strong>Nezleye kars? kekik
</strong>
Kekige dair bir Alman atasozu vard?r: “Nezle mutlaka birine bulas?r, ancak kekik alana degil.”

Genelde gribin belirtisi olan nezle, burun ic duvar?n?n enfekte olmas?yla ortaya c?kar.

Cesitli virus turleri akut nezlesinin sebebi kabul edilir. Burundan cogu kez baslang?cta sulu, daha sonra sumuksu bir s?v? akar.

Hastal?k, havadaki kucuk damlac?klar vas?tas?yla bulas?r. Soguk havalar, burun mukozas?n?n gecirgenligini bozdugundan hastal?g?n olusumu h?zlan?r.

Bu esnada kan damarlar?n?n gecirgenligi de bozuldugundan, virusler kolayca kana kar?s?r ve hastal?k sureci baslar.

Usumek, uykusuzluk gibi savunma mekanizmas?n? zay?flatan durumlar, vucudu hastal?ga ac?k hale getirir. Boyle bir durumda, kekikten yap?lm?s cesitli ilaclar?n al?nmas?, bag?s?kl?k sisteminin gucunu art?r?r bu durum enfeksiyon giderici tesir gostererek korunmaya vesile olur.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published.